Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026, σε λίγο φεύγουμε από το νησί της Τήνου, η 1η Γιορτή Ανταλλαγής Παραδοσιακών Ποικιλιών Σπόρων στις Κυκλάδες είναι πλέον μια ωραία ανάμνηση, στο ταξίδι της επιστροφής κουβαλάμε το άρωμα της.
Το «Χώμα» προσκάλεσε το «Πελίτι» να έρθει και να σπείρει το σπόρο των τοπικών ποικιλιών στην Τήνο. Τις δύο μέρες της εκδήλωσης 4 και 5 Σεπτεμβρίου 2026 ήρθαν αρκετοί καλλιεργητές με τα σακουλάκια τους, μοίρασαν: πεπόνι, καρπούζι, μπάμια, σινάπι, φίδα (Τηνιακός κέδρος), λάχανο, ρεβίθια, αμπελοφάσολα, ρίγανη και άλλες Τηνιακές ποικιλίες που τα τελευταία χρόνια βρίσκονται σε κίνδυνο.
Σπόροι με μακραίωνη ιστορία, που μεγάλωσαν σε έναν πολύ ιδιαίτερο τόπο, με πολύ αέρα, φτωχό έδαφος, λίγο ή καθόλου νερό βρήκαν καινούρια χέρια να τους σπείρουν. Μια από τις μεγάλες επιτυχίες της Γιορτής ήταν ότι οι εκπαιδευτικοί όπως ο Κώστας Καραγιώργος, εδώ και πάνω από 15 χρόνια, εμπνευσμένος από το Πελίτι εργάζονται για τις τοπικές ποικιλίες στο νησί μαζί με τους μαθητές του ΕΠΑΛ, βρήκε «νέους» καλλιεργητές και σπόρους που αναζητούσε, όπως το λάχανο της Τήνου που έφερε ο Ειρηναίος.
Τις δύο μέρες της 1ης Γιορτής Ανταλλαγής Παραδοσιακών Σπόρων στις Κυκλάδες ο Θανάσης Κλεώπας με την Αρχαία Λύρα και τη φωνή και ο Δημήτρης Χιώτης στην Κρητική Λύρα και τη φωνή, έδωσαν τη δική τους ενέργεια και πότισαν το «σπόρο του Πελίτι» που φυτεύτηκε στην Τήνο και σε όλες τις Κυκλάδες.
Τις μέρες που ήμασταν στην Τήνο είχαμε τη χαρά και την τιμή να βιώσουμε την Τηνιακή φιλοξενία που εκτός από το Νικηφόρο και την Μελίνα που μας πρόσφεραν το σπίτι τους το υπέροχο φαγητό και όχι μόνο μας κάλεσε στο χώρο της η Ζέφη, όπου φάγαμε μαζί με όλη την οικογένεια της. Ξεκινήσαμε για μια απλή μακαρονάδα αλλά δοκιμάσαμε τηνιακό σταφύλι με τοπικό τυρί, αμπελοφάσολα, και κλείσαμε με γλυκό παπαρούνας, ακούγοντας ιστορίες για τα βότανα της Τήνου και παραδοσιακές τεχνικές ίασης στα ζώα.
Στην Τήνο είχαμε τη χαρά να συναντήσουμε φίλους από τα παλιά, την Μαρίνα που για χρόνια ήταν εθελόντρια στο Πελίτι, τον Ειρηναίο που έφερε και πολλούς σπόρους, την Δέσποινα που βοήθησε πριν χρόνια στη Γιορτή Σπόρων του Πελίτι και πολλούς άλλους. Κάναμε και νέες συνεργασίες με καλλιεργητές που τους γνωρίσαμε τώρα όπως τον Νικόλα που αγωνίζεται να διασώσει τη Φίδα τον Κέδρο της Τήνου, μας έφερες φυτά από Φίδα, φυτά από βότανα καθώς και ωφέλιμους μικροοργανισμούς και πολλά άλλα.
Ανταμώσαμε με τους ανθρώπους της Αμπασάδας, που κάνουν πολλά και ωραία πράγματα στην Τήνο, μια από τις δράσεις τους είναι η φυσική δόμηση, τους καλέσαμε στην 27η Γιορτή Σπόρων του Πελίτι 8 Μαΐου 2027 για ένα εργαστήριο φυσικής δόμησης.
Στις δύο μέρες ήταν στη συνάντηση ο κ. Γιάννης Ψάλτης από τους Φίλους του Πρασίνου, που για χρόνια υπήρξε ο πρόεδρος τους Συλλόγου, χάρη στις ενέργειες τους σώθηκαν οι περιστερώνες της Τήνου. Κάθε χρόνο μαζί με τους μαθητές του ΕΠΑΛ, μοιράζουν δωρεάν αρκετά φυτά από τοπικές ποικιλίες και κάθε εβδομάδα για τρεις ώρες οι μαθητές του ΕΠΑΛ κάνουν μάθημα στο θερμοκήπιο τους.
Στην Γιορτή όμως ήρθε και ο Νικόλας από τη Σύρο και φίλοι από Άνδρο και Μύκονο, πήραν σπόρους για φίλους καλλιεργητές που είναι στα νησιά αυτά και δεν μπορούσαν να έρθουν. Όλοι αυτοί μας κάλεσαν να πάμε και στα δικά τους νησιά και να κάνουμε μια γιορτή σπόρων εκεί, αυτό δείχνει το πως έχει αλλάξει η αντίληψη για τις τοπικές ποικιλίες και αυτή είναι η μεγάλη επιτυχία του Πελίτι. Γιατί όλα ξεκινάνε από το μυαλό μας. Οι τοπικές ποικιλίες σταμάτησαν να καλλιεργούνται γιατί απαξιώθηκαν, σήμερα οι τοπικές ποικιλίες που επιβιώσαν για χιλιάδες χρόνια σε πολύ ιδιαίτερες συνθήκες απέδειξαν ότι αυτές μπορούν να θρέψουν τους καλλιεργητές τους και να τους προσφέρουν τροφή που μυρίζει, που έχει γεύση, χρώμα, ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία τους και πάνω από όλα να του προσφέρει ελευθερία να διαλέξει αυτός τι θα καλλιεργήσει.
Τη δεύτερη μέρα στις 5 του Σεπτέμβρη είχαμε την τιμή και τη χαρά να συνδεθούμε διαδικτυακά και με τον Γιώργο Αντωνόπουλο όπου μας μίλησε για τη δική του ιστορία και την ιστορία του Αγροκτήματος Αντωνόπουλού που καλλιεργεί μόνο τοπικές ποικιλίες σπόρων από το 1984 και φέτος στην 26η Γιορτή Σπόρων του Πελίτι τους τιμήσαμε για την προσφορά τους.
Θέλω να ευχαριστήσω το Σύλλογο Νήσος Αμοργός, η 1η Γιορτή Σπόρων στις Κυκλάδες σχεδιάστηκε από το Νοέμβριο του 2025 να γίνει στην Αμοργό μετά από τις εκδηλώσεις που έγιναν στην Αμοργό σε συνεργασία Νήσος Αμοργός και Πελίτι. Το Σάββατο 22 Αυγούστου 2026, ενημερώθηκα πως οι εκδηλώσεις για φέτος ακυρώνονται στην Αμοργό. Έμεινα λίγο σιωπηλός όταν το έμαθα, είχα προετοιμαστεί σχεδόν ένα χρόνο για αυτή την εκδήλωση, όλη η εργασία που είχε γίνει όμως για αρκετούς μήνες είχα την ανάγκη να γειωθεί, έτσι απευθύνθηκα στον Νικηφόρο που είχε είδη κάνει μια πρόταση να κάνουμε κάτι στην Τήνο και δόξα το θεό όλα πήγαν πολύ καλά παρά τον ελάχιστο χρόνο που είχαμε.
Η ζωή έχει ανατροπές και για μια ακόμη φορά αυτή η υπέροχη εκδήλωση έγινε μετά από μια πολύ μεγάλη ανατροπή. Θα μπορούσα να μην είχα κάνει τίποτα να καθόμουν στο Πελίτι, εξάλλου έχω όλες τις δικαιολογίες, η απόσταση είναι πολύ μεγάλη, προτίμησα να σηκωθώ και να έρθω στην Τήνο και ας είχε προετοιμαστεί η εκδήλωση μόνο δύο εβδομάδες, το λίγο είναι προτιμότερο από το καθόλου, ήρθαμε χωρίς προσδοκίες, χωρίς να περιμένουμε να κάνουμε κάτι μεγάλο, απλά να βάλουμε το «σπόρο» στη γη και ο σπόρος έπεσε στο «χώμα» της Τήνου.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε σχηματίζοντας με τα σώματα μας, το σήμα του Πελίτι, δίνοντας την υπόσχεση στα τέλη του Σεπτέμβρη του 2027 να ανταμώσουμε για να μοιραστούμε τους σπόρους που πήραμε, που καλλιεργήσαμε αυγατίσαμε και επιστρέφουμε.
Γυναίκα των Κυκλάδων.
Στο ταξίδι μας στην Τήνο είχαμε τη χαρά να ανταμώσουμε τη «γυναίκα των Κυκλάδων». Η Άννα Μαρία είναι μια νεαρή γυναίκα, που έχει χάσει το φως της πριν λίγα χρόνια, βλέπει σκιές και φως. Ζει και εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση στην Τήνο και μοιράζει φως σε όσους τη γνωρίζουν.
Πριν φύγουμε η Ζέφη μας πρόσφερε ρεβίθια Τήνου και άσπρες φασούλες Τήνου. Τα φασόλια τα καλλιεργεί από ότι μας είπαν μόνο ένας καλλιεργητής πλέον στην Τήνο. Εμείς με τη σειρά μας τους προσφέραμε σπόρους που μας έφεραν οι καλλιεργητές τις προηγούμενες μέρες. Αφήσαμε στο Νικηφόρο σπόρους από τους καλλιεργητές που πέρασαν έτσι ώστε να δημιουργηθεί η μαγιά για να αυξηθούν οι σπόροι.
Στο λιμάνι, συναντήσαμε μια νεαρή κυρία που ήρθε αυθημερόν να προσκυνήσει στην Παναγία για να ευχαριστήσει για ένα θαύμα που έκανε στον πατέρα της.
Ευγνώμων για ότι ζήσαμε στο νησί της Τήνου και ένα μεγάλο ευχαριστώ για όλους και όλες που στηρίξατε με την παρουσία σας και την ενέργεια σας τις εκδηλώσεις.
Καλή αντάμωση.
Δείτε βίντεο από την επίσκεψη μου στην Τήνο το Μάρτιο του 2024