Αναζήτηση

Παιδικός Σταθμός Παιδόραμα

Δημοσίευση από: Έλλη Καρσανίδου στις: .

«Από χέρι σε χέρι κι από γενιά σε γενιά»

Χέρια παιδικά παρέδωσαν σπόρους ντόπιων ποικιλιών στα χέρια των γονιών τους.

Με μια ιστορία θα στο πω... Το παραμύθι του EricCarle Το σποράκι ταξιδεύει , από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, ενσαρκώθηκε από παιδιά ηλικίας τριών έως τεσσάρων χρόνων στο φυσικό χώρο του περιβολιού του παιδικού σταθμού Παιδόραμα. Εμψυχωμένο από τα μικρά παιδιά, έδωσε φωνή σε ένα αίτημα που είναι επιτακτικό πια στις ημέρες μας. Τη σύνδεση μας με το περιβάλλον που ζούμε. Την ανάγκη συνειδητοποίησης πως είμαστε ένας κρίκος μόνο στον κύκλο της ζωής. Και πως είναι ανάγκη να κρατάμε τη συνοχή μας με όλους τους άλλους κρίκους που συμμετέχουν στο γίγνεσθαι, ώστε ο χορός να συνεχίσει «καλά να κρατεί».

Το παραμύθι αυτό με λίγα κι απλά λόγια φτάνει κατευθείαν στο μεδούλι της Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης .Ο μεγάλος παραμυθάς EricCarle ακολουθεί τον κύκλο του ταξιδιού των σπόρων ενός ηλιοτρόπιου, διατρέχοντας τις εποχές του χρόνου και κάνοντας ορατό τον αγώνα κάθε σπόρου να καταφέρει να βρει τον τόπο του και να βλαστήσει. Βοηθάει έτσι τα παιδιά να κατανοήσουν το περιβάλλον ως ενιαίο σύνολο, να έρθουν σε πρώτη επαφή με τα προβλήματα του και να αντιληφθούν τον καθοριστικό ρόλο του ανθρώπου στην επίλυση τους. Παίρνει από το χέρι το παιδί και το βάζει να περπατήσει το δρόμο που ιχνηλάτησε ο Chukofsky: «Οι παραμυθάδες κοπιάζουν να διδάξουν στο παιδί , στα πρώτα του χρόνια, να συμμετέχει με ενδιαφέρον στη ζωή φανταστικών ανθρώπων και ζώων και να αποκτά τη βεβαιότητα ότι έτσι θα ξεφύγει από τα στενά πλαίσια των εγωκεντρικών του ενδιαφερόντων και συναισθημάτων».

 

Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην εκπαίδευση που παράγει γνώση και όπου η γνώση «παρουσιάζεται ως προϊόν – αντικείμενο με αποκρυσταλλωμένη μορφή και λειτουργία» και στην εκπαίδευση που παράγει σχέση . Σχέση με τον εαυτό. Σχέση με το περιβάλλον. Σχέση με την κοινότητα στην οποία το παιδί ζει και αλληλεπιδρά. Σχέση με την ίδια τη γνώση η οποία δεν θα έπρεπε να είναι αποκομμένη από την ανθρώπινη εμπειρία.

Οι μη γενετικά τροποποιημένοι σπόροι κόκκινου ηλίανθου που το βιβλίο « Ένα σποράκι ταξιδεύει» προσφέρει στους μικρούς «αποδέκτες» του ,δίνουν αυτό το έρεισμα της δημιουργίας αυτής της πολυπόθητης σύνδεσης. Το παιδί μπορεί να φυτέψει τους σπόρους και να τους παρατηρήσει να μεγαλώνουν., φροντίζοντας τους. Είναι σύνηθες πια, κληροδοτημένο από τη δυτική αναλυτική σκέψη, να υποτιμάται στην εκπαίδευση η χρησιμότητα της δράσης και της παρατήρησης και να υπερτονίζεται η αναγκαιότητα των εξηγήσεων και της ανάλυσης. Είναι σημαντικό να μάθουμε στο παιδί πως να μαθαίνει. Και στο πλαίσιο αυτό , να το εξοπλίσουμε και με το εφόδιο της ενεργητικής παρατήρησης. Να μάθει να μη φοβάται το «κενό». Την έλλειψη καταιγιστικών - σήμερα πια- πληροφοριών. Μα να την βιώνει σα μια ελευθερία μέσα στην οποία δρώντας αλλά και παρατηρώντας το ίδιο , να μπορεί να συλλέγει πληροφορίες, να τις κατατάσσει, να υποθέτει και να επαληθεύει. Σημαντικό στοιχείο της εκπαίδευσης ,δεν είναι πια μόνο η γνώση. Μα η διαδικασία μέσα από την οποία αποκτάται αυτή η γνώση. Κι αν η γνώση είναι μια λίμνη – το αποτέλεσμα μιας ροής-, ας φανταστούμε πόσο πιο γόνιμη αλλά και ενδιαφέρουσα, περιπετειώδης ,είναι η διαδικασία – ο ποταμός, που ρέει και ζωοποιεί. Η περιβαλλοντική γνώση που αποκόμισαν τα μικρά παιδιά και που το τελικό αποτύπωμα της ήταν η εμψύχωση μέσω του θεατρικού παιχνιδιού του παραμυθιού «Ένα σποράκι ταξιδεύει» ,ήταν προϊόν της προσωπικής τους εμπειρίας. Η ανάσυρση αυτής της γνώσης, έγινε με πολλούς διαφορετικούς τρόπους: Τα παιδιά αναζήτησαν σπόρους στο οικείο τους οικογενειακό – κοινωνικό περιβάλλον και τους φύτεψαν. Αρχικά σε μικρά φυτώρια, στη συνέχεια δε τους μεταφύτεψαν στον κήπο του σχολειού, δημιουργώντας έναν μικρό λαχανόκηπο- ανθόκηπο. Από την σπορά έως τη φροντίδα των φυντανιών καλλιέργησαν την κριτική τους σκέψη, παρακολουθώντας, συγκρίνοντας, βγάζοντας συμπεράσματα. Δημιούργησαν διάφορα ιδιόφωνα μουσικά όργανα από ανακυκλώσιμα υλικά και σπόρους. Συνέδεσαν τη γνώση , την αντίληψη και την κατανόηση του περιβάλλοντος με τη γλωσσική ικανότητα μέσω ιστοριών, μύθων, αινιγμάτων, γλωσσοδετών , τραγουδιών προφορικής παράδοσης από όλη την Ελλάδα. Η ιστορία της κιβωτού του Νώε τους έδωσε το πλαίσιο να φανταστούν μια άλλη κιβωτό όπου διασώζει μέσα στο χρόνο τους σπόρους των προγόνων και να αντιληφθούν τους λόγους που οδηγούν στην αναγκαιότητα μιας τέτοιας κιβωτού. Αποτύπωσαν εικαστικά το βίωμα τους, δημιουργώντας την κιβωτό των σπόρων και ζωγραφίζοντας τον κύκλο της ζωής μέσω των εποχών και του ταξιδιού των σπόρων. Προσέγγισαν χωροχρονικές, προμαθηματικές έννοιες .Κι όλα αυτά ,μέσα από αυτό το ταξίδι που ξετύλιξε μπρος στα μάτια τους –μάτια που διαφυλάττουν ακόμη τη χάρη να απορούν και να θαυμάζουν- τόσο το ίδιο το παραμύθι όσο και οι σπόροι του κόκκινου ηλίανθου που , μπόλιασαν το υπέροχο αυτό παραμύθι με την κοινωνική αξία -όπως βιωνόταν άλλοτε στα χρόνια τα παλιά – της ενεργητικής παρατήρησης.

Αυτοί οι σπόροι, περιμένοντας υπομονετικά -στο οπισθόφυλλο του βιβλίου -τα μικρά παιδικά χεράκια να τους φυτέψουν, μοιάζουν σα να φέρουν και να διαφυλάττουν την μνήμη της κοινότητας .Σύμβολα της ιστορίας όλων των σπόρων. Έχουν προσφερθεί από την Εναλλακτική κοινότητα Πελίτι. Το Πελίτι ξεκίνησε το 1995 από ένα μόνο άνθρωπο , τον Παναγιώτη Σαινατούδη . Έδρα του είναι το Μεσοχώρι Δράμας . .Η προσωπική ανάγκη ενός ανθρώπου, ο σπόρος που φύτεψε βλάστησε και έδωσε κι άλλους σπόρους Σήμερα έχει τοπικές ομάδες σε διάφορες περιοχές της χώρας και αγκαλιάζεται από πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους σε όλον τον κόσμο. Η επωνυμία "Πελίτι" είναι εμπνευσμένη από μια μεγάλη βελανιδιά που βρίσκεται στο Δασωτό Κ. Νευροκοπίου του.νομού Δράμσς. Πελίτι στα ποντιακά σημαίνει βελανιδιά. Ο Π. Σαινατούδης εμπνεύστηκε το σήμα της κοινότητας από έναν ινδιάνικο μύθο. Άντρες και γυναίκες χορεύουν σε κύκλο γύρω από τη βελανιδιά.

.

Τα σύμβολα , το υλικό όλων των παραμυθιών , η συμβολική γλώσσα, είναι φανερό πόσο σημαντικό ρόλο έχουν στη φιλοσοφία του Πελίτι. Κι είναι επόμενο, αφού το μόνο που μας διαφορίζει από τα κόσμο των ζώων είναι η ικανότητα μας να συμβολοποιούμε την εσωτερική μας εμπειρία και έτσι να δημιουργούμε πολιτισμό. «Συμβολική γλώσσα είναι η γλώσσα στην οποία ο εξωτερικός κόσμος είναι σύμβολο του εσωτερικού κόσμου, ένα σύμβολο για τις ψυχές και τα πνεύματα μας» Ο παραπάνω ορισμός ανήκει στον Έριχ Φρόμ, ο οποίος και επισήμανε τη σπουδαιότητα της συμβολικής γλώσσας ,τονίζοντας πως:«Η κατανόηση της ,μας φέρνει σε επαφή με μια από τις πιο σπουδαίες πηγές σοφίας , τις πηγές του μύθου , και μας φέρνει σε επαφή με τα βαθύτερα στρώματα της δικής μας προσωπικότητας. Στην πραγματικότητα μας βοηθάει να κατακτήσουμε ένα επίπεδο εμπειρίας που είναι ιδιαίτερα ανθρώπινο, επειδή είναι ένα επίπεδο κοινό για ολόκληρη την ανθρωπότητα, τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε μορφή».Πίστευε πως η συμβολική γλώσσα θα έπρεπε να διδάσκεται στις σχολές και να περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα τους, ακριβώς όπως και οι «ξένες γλώσσες».

Υπό αυτή την οπτική, η δημιουργία πολιτισμού είναι ουσιαστικά και η βασική επιδίωξη του Πελίτι. Η σπορά ντόπιων ποικιλιών, η παραγωγή τους, η διάσωση και η διάδοση τους – η «παράδοση». Η ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος. Μακριά από την παθητική κατανάλωση και την αναγωγή του οικονομικού κέρδους σε μέγιστη αξία Το φιλοσοφικό υπόβαθρο του Πελίτι διαπνέεται από τις αρχές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης:Σημειώνουν μεταξύ άλλων στην ιστοσελίδα τους: « Ξεκινάμε από την άποψη ότι όλοι μας φέρουμε ευθύνη γι' αυτά που γίνονται σε προσωπικό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο. Εμείς οι ίδιοι οδηγούμε τα γεγονότα με τη στάση και τη σκέψη μας. Κατά συνέπεια ο καθένας μας κρατάει ένα μέρος από τη λύση των προβλημάτων σε προσωπικό και σε παγκόσμιο επίπεδο.{..} Δεν έχει σημασία η κοινωνική ή η οικονομική μας θέση. Η σκέψη μας είναι πολύ δυνατή και αρκετή για να κατευθύνει τα πράγματα. Όλοι μαζί έχουμε ακόμη πιο μεγάλη δύναμη. Το σημαντικό δεν είναι να βλέπουμε τι κάνουν οι άλλοι αλλά τι κάνουμε εμείς. Το πρόβλημα δεν είναι αν θα βγει στην αγορά ένα καινούριο προϊόν. Το ζήτημα είναι αν θα το στηρίξουμε ή όχι. Οι πολυεθνικές κάνουν τη δουλειά τους κι εμείς τη δική μας. Δεν καταναλώνουμε και δεν στηρίζουμε τα προϊόντα που καταστρέφουν το περιβάλλον. Δεν πολεμάμε με κανέναν έξω από μας, αυξάνουμε τη συνειδητότητά μας και αυτό είναι αρκετό για να φέρει τεράστιες αλλαγές. Κάθε μέρα με το πιρούνι μας επιλέγουμε τη γεωργία και τον πλανήτη που θέλουμε».

Είναι φανερό ότι είναι μια κοινότητα που λειτουργεί όπως και η Περιβαλλοντική εκπαίδευση ως «βασικό μέσο για την οικοδόμηση νέου περιβάλλοντος ήθους, οδηγώντας παράλληλα στη διαμόρφωση καινούργιων στάσεων και συμπεριφορών στα άτομα και στις κοινωνικές ομάδες».Όχι όμως με μια «δασκαλίστικη» θέση , στάση και νοοτροπία. Όχι εκπαιδεύοντας με την στενή έννοια του όρου. Μα ιστορώντας και πράττοντας. Η πάμφτωχη κινεζούλα Λι στο πεζό του ποιητή Νίκου Καββαδία, μιλάει γλαφυρά με τον τρόπο της για την ουσιαστική αυτή διάκριση προσέγγισης της γνώσης: «Κάθε εφτά μέρες έρχεται ο δάσκαλος και ο παραμυθάς. Ο ένας μας μαθαίνει γράμματα. Ο άλλος μας ιστοράει....».Και οι ιστορίες δεν έχουν τέλος!

Μια ιστορία και για τους μεγάλους. Μια ιστορία κατευθείαν από την καρδιά του Πελίτη μας ιστόρησε στο πλαίσιο αυτής της « γιορτής της σποράς»η κ. Μάτα Φωτοπούλου. Αγρότισσα από τη Μάνη και μέλος της Εναλλακτικής κοινότητας Πελίτι. Μια ιστορία για την Γεωργία   την πολυβασανισμένη ηρωίδα του πλανήτη μας. Και τα σύμβολα – οι σπόροι που έφερε μαζί της , σπόροι μη γενετικά τροποποιημένοι από ντόπιες ποικιλίες, μοιράστηκαν από τα παιδικά χεράκια στα μεγάλα χέρια των γονιών. Χέρι- χέρι. Από γενιά σε γενιά. Κι έγινε μια σπουδαία ανατροπή με τη βοήθεια της Μάτας Φωτοπούλου αυτό το απόγευμα του Ιουνίου στο περιβόλι ενός σχολειού. Τα μικρά παιδιά παρέδωσαν στους μεγάλους κάτι τόσο μικρό όσο ο σπόρος μα τόσο πολύτιμο. Κι έτσι, όπως μόνο τα σύμβολα μπορούν και μιλάνε κατευθείαν στις ψυχές ,τα παιδιά με αυτή τη συμβολική κίνηση επικοινώνησαν στους μεγάλους την ανάγκη τους, το αίτημα τους : ζώντας σε αρμονία με το περιβάλλον γύρω τους. να δημιουργούν και να τους παραδώσουν με τη σειρά τους πολιτισμό. Και τι παράδοξο ! Καταργώντας κιναισθητικά τα παιδιά τη γραμμικότητα και συμμετέχοντας στον κύκλο της ζωής και της ολιστικής μάθησης που δεν έχει αρχή και τέλος ,επισήμαναν με αυτή την απλή μα τόσο ουσιαστική χειρονομία τους – την προσφορά των σπόρων -την ολιστικότητα που έχει κατ΄ αρχήν το περιβάλλον :τη δεκτικότητα του σε οτιδήποτε νέο. Και νάτο το μαγικό παράδοξο που έχει τη δύναμη να αλλάζει τα παγιωμένα πράγματα και τις στάσεις. Το παλαιό, ο παλαιός ο σπόρος -έγινε νέο στα χέρια των παιδιών.

Μια ποιητική κατάληξη που χρησιμοποιούν οι Αρμένηδες προκαλώντας το κοινό τους να σκεφτεί τον συμβολισμό των ιστοριών είναι η εξής: «Τρία μήλα πέσαν από τον ουρανό/ ένα για αυτόν που είπε την ιστορία, / έναν για αυτόν που την άκουσε / και ένα για αυτόν που την κατάλαβε».Έτσι τελειώνουν τα παραμύθια τους. Κλείνουν τον κύκλο του παραμυθιού. Ή μήπως τον ανοίγουν σε πολλούς ακόμη ομόκεντρους κύκλους που επανασυνθέτουν, επαναξιολογούν και επαληθεύουν τα ιστορούμενα;

Ειρήνη Κοκκορού _ Κοινωνική Λειτουργός

 

Η "Κοινότητα Πελίτι" στο

f

Το κανάλι του Πελίτι στο

YouTube